Quy định từ chối nhận thừa kế

Cá nhân có quyền sở hữu, sử dụng tài sản, định đoạt tài sản của mình qua phương thức để thừa kế. Cá nhân có quyền để lại tài sản của mình cho người khác cũng có quyền được hưởng di sản. Vậy cá nhân có quyền từ chối nhận thừa kế không?

Căn cứ:
  • Bộ luật dân sự 2015
  • Luật công chứng 2014
Nội dung tư vấn

1. Quyền từ chối nhận thừa kế

Điều 609 Bộ luật Dân sự 2015 (BLDS) quy định cá nhân có quyền lập di chúc để định đoạt tài sản của mình; để lại tài sản của mình cho người thừa kế theo pháp luật; hưởng di sản theo di chúc hoặc theo pháp luật. Tuy nhiên thì pháp luật về thừa kế luôn tôn trọng ý chí tự do của người thừa kế trong việc nhận di sản thừa kế của người chết để lại. Pháp luật không bắt buộc người hưởng di sản phải nhận di sản thừa kế nếu bản thân họ không muốn nhận phần di sản đó. Cụ thể được quy định tại điều 620 bộ luật dân sự 2015 như sau
Điều 620: Từ chối nhận di sản
1. Người thừa kế có quyền từ chối nhận di sản, trừ trường hợp việc từ chối nhằm trốn tránh việc thực hiện nghĩa vụ tài sản của mình đối với người khác.
2. Việc từ chối nhận di sản phải được lập thành văn bản và gửi đến người quản lý di sản, những người thừa kế khác, người được giao nhiệm vụ phân chia di sản để biết.
3. Việc từ chối nhận di sản phải được thể hiện trước thời điểm phân chia di sản.
Như vậy, người thừa kế có quyền từ chối nhận di sản, không ai có quyền buộc nhận di sản nếu không muốn, trừ trường hợp việc từ chối nhằm trốn tránh việc thực hiện nghĩa vụ tài sản của mình đối với người khác. Hạn chế này nhằm đảm bảo lợi ích hợp pháp cho người có quyền mà bản thân người đó đang có nghĩa vụ phải thực hiện một số nghĩa vụ: Trả nợ, bồi thường thiệt hại, trả tiền công lao động, thù lao trong hợp đồng dịch vụ,….
Nếu người thừa kế này đã từ bỏ quyền thừa kế của mình hợp pháp theo quy định của pháp luật, thì phần tài sản bị từ chối đó sẽ được đem chia theo pháp luật cho những đồng thừa kế còn lại. Cần lưu ý rằng, nếu đã từ chối nhận di sản thì đồng nghĩa với việc người từ chối sẽ không còn được hưởng di sản trong cả 2 hình thức thừa kế là theo di chúc và theo pháp luật Ở đây lưu ý rằng người từ chối nhận di sản có quyền từ chối toàn bộ hay một phần tài sản mà mình đáng lẽ được hưởng.

2. Văn bản từ chối nhận di sản thừa kế có cần công chứng?

Người thừa kế phải thể hiện ý chí dưới dạng văn bản và phải được gửi cho người quản lý di sản, những người thừa kế khác, người được giao nhiệm vụ phân chia di sản biết theo quy định tại Điều 620 Bộ luật Dân sự 2015.

So với quy định trong BLDS 2005 đã thu hẹp đối tượng người thừa kế phải gửi văn bản từ chối nhận di sản, cụ thể theo tại khoản 2 Điều 642 Bộ luật Dân sự 2005 quy định người thừa kế phải báo cho những người thừa kế khác, người được giao nhiệm vụ phân chia di sản, cơ quan công chứng hoặc Ủy ban Nhân dân cấp xã nơi có địa điểm mở thừa kế về việc từ chối nhận di sản. Như vậy, kể từ ngày 01/01/2017 người thừa kế chỉ cần gửi văn bản thông báo từ chối di sản cho những người thừa kế khác, người quản lý di sản và người được giao nhiệm vụ phân chia di sản mà không cần phải gửi đến Cơ quan công chứng hay Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có địa điểm mở thừa kế.

Như vậy, đến Bộ luật Dân sự 2015 thì quy định về việc công chứng, chứng thực văn bản từ chối không nhận di sản thừa kế đã được bãi bỏ. Theo đó, người từ chối không còn bắt buộc phải thực hiện thủ tục công chứng, chứng thực mà chỉ phải lập thành văn bản.
Theo đó, Điều 59 Luật Công chứng 2014 quy định Công chứng văn bản từ chối nhận di sản, một cá nhân bắt buộc lập thành văn bản nhưng có thể công chứng hoặc chứng thực nếu có yêu cầu:

Điều 59. Công chứng văn bản từ chối nhận di sản
Người thừa kế có thể yêu cầu công chứng văn bản từ chối nhận di sản. Khi yêu cầu công chứng văn bản từ chối nhận di sản, người yêu cầu công chứng phải xuất trình bản sao di chúc trong trường hợp thừa kế theo di chúc hoặc giấy tờ chứng minh quan hệ giữa người để lại di sản và người yêu cầu công chứng theo pháp luật về thừa kế; giấy chứng tử hoặc giấy tờ khác chứng minh người để lại di sản đã chết.

3. Thời điểm từ chối nhận di sản thừa kế

Khoản 3 Điều 620 Bộ luật Dân sự 2015 quy định người từ chối thừa kế trước thời điểm phân chia di sản. Việc thay đổi này so với BLDS 2005 có sự tiến bộ khi không phải giới hạn hạn hẹp trong 06 tháng kể từ thời điểm mở thừa kế.  Bộ luật Dân sự 2015 đã quy định mở hơn trong vấn đề này để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người nhận thừa kế.

Việc thể hiện ý chí từ chối nhận di sản là quyền của người thừa kế nhằm thể hiện quyền tự do ý chí khước từ nhận các di sản mà không phải là nghĩa vụ nên không cần thiết phải giới hạn thời hạn trong một mức thời gian cụ thể.Thực tế cho thấy nhiều trường hợp người thừa kế không biết về việc để thừa kế do cư trú ở nước ngoài nên không thực hiện được quyền từ chối trong thời hạn mà pháp luật quy định. Vì thế, không nên giới hạn thời gian được quyền từ chối của người thừa kế miễn là việc thực hiện ý định từ chối được thực hiện trước thời điểm phân chia di sản và được thực hiện theo quy định của pháp luật thì sẽ được xem là lời từ chối hợp pháp.

Hy vọng bài viết hữu ích cho bạn đọc!

Chiathuake.com là Website trực thuộc của Công ty Luật TNHH LSX (Luật sư X) – là đơn vị cung cấp dịch vụ luật sư thừa kế chuyên nghiệp tại Việt Nam. Vì vậy, hãy liên hệ tới số điện thoại 0969.434.434 khi Quý khách có nhu cầu về dịch vụ.

 

 

Từ khóa: ,