Thủ tục khai nhận di sản thừa kế theo pháp luật

Nếu trường hợp người chết đi có di sản để lại nhưng không có di chúc hoặc di chúc bị vô hiệu do không hợp pháp thì lúc này, phần tài sản đó sẽ được chia theo pháp luật. Lúc đó, để được công nhận là những người chủ sở hữu mới của những di sản cha mẹ hoặc người thân để lại, những người thừa kế phải thực hiện thủ tục khai nhận di sản thừa kế theo pháp luật. Vậy quy trình thực hiện thủ tục khai nhận di sản thừa kế theo pháp luật như thế nào? Chúng tôi sẽ giải đáp vấn đề trong bài viết dưới đây.

Căn cứ:

  • Bộ luật dân sự 2015
  • Luật công chứng 2014
Nội dung 
1. Khi nào chia thừa kế theo pháp luật?

Thừa kế theo pháp luật là thừa kế theo hàng thừa kế, điều kiện và trình tự thừa kế do pháp luật quy định. Thừa kế theo pháp luật xảy ra khi người chết không để lại di chúc, đó có thể là chết đột ngột hoặc người chết không làm di chúc trước khi chết. Đối với thừa kế theo pháp luật sẽ không có sự thể hiện ý chí của một ai ở đây cả. Mọi người đều có quyền ngang nhau trong việc hưởng di sản thừa kế, không phải người này có nhiều di sản hơn người kia trong một hàng thừa kế mà tất cả được chia bằng nhau và ai cũng có phần và không có sự so sánh thiệt hơn ở đây.

Như đã nói, không phải tất cả các trường hợp chia thừa kế đều chia theo di chúc. Di sản do người chết để lại sẽ được chia theo pháp luật trong những sau:

Một là, không có di chúc, nghĩa là người có tài sản không định đoạt bằng việc lập do chúc.

Hai là: di chúc không hợp pháp, trong trường hợp này người có tài sản có lập di chúc nhưng di chúc vi phạm các điều kiện có hiệu lực do pháp luật quy định như thiếu sự tự nguyện (bị cưỡng ép, đe dọa), nội dung trái pháp luật hoặc không đủ tư cách chủ thể,…

Ba là: những người thừa kế theo di chúc đều chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc; cơ quan, tổ chức được hưởng thừa kế theo di chúc không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế.

Bốn là: những người được chỉ định làm người thừa kế theo di chúc không có quyền hưởng di sản hoặc từ chối quyền hưởng di sản.

Khi có một trong bốn trường hợp nêu trên thì có thể là toàn bộ di sản hoặc 1 phần di sản được chia theo pháp luật.

2. Thủ tục khai nhận di sản thừa kế theo pháp luật

  • Công chức văn bản khai nhận di sản

Những văn bản liên quan tới việc khai nhận và phân chia thừa kế rất quan trọng. Bởi lẽ nó mang tính quyết định tới quyền sở hữu của một đối tượng tài sản. Trong nhiều trường hợp đó có thể là những khối tài sản rất lớn. Do vậy, pháp luật quy định việc khai nhận di sản phải được thực hiện theo đúng quy định pháp luật và phải làm thủ tục công chứng  tại Văn phòng công chứng

Thực tế trong trường hợp có nhiều người đồng thừa kế một khối tài sản do người chết để lại, những người thừa kế sẽ tìm cách để đạt được những thỏa thuận với nhau về việc không phân chia, tách rời di sản. Mà họ thống nhất sẽ cùng nhau phát triển và duy trì khối di sản đó. Lúc này, những người thừa kế sẽ thực hiện thủ tục khai nhận di sản thừa kế. Tương tự đối với trường hợp khi chỉ có một người thừa kế duy nhất. Vì khi chỉ có một người thừa kế duy nhất, thì sẽ không có sự phân chia di sản giữa những người thừa kế. Cụ thể tại Điều 58 Luật công chứng 2014 quy định như sau:

Điều 58. Công chứng văn bản khai nhận di sản
1. Người duy nhất được hưởng di sản theo pháp luật hoặc những người cùng được hưởng di sản theo pháp luật nhưng thỏa thuận không phân chia di sản đó có quyền yêu cầu công chứng văn bản khai nhận di sản.

  • Công chứng văn bản thỏa thuận phân chia di sản 

Trong trường hợp có nhiều người cùng thừa kế di sản và những người này không thể đạt cùng nhau đạt được những thỏa thuận về việc đồng sở hữu tài sản thừa kế. Lúc này, những người thừa kế phải thực hiện tổ chức phiên hợp phân chia di sản. Kết quả của cuộc hợp phân chia sẽ phải được lập thành văn bản. Đồng thời, những người đồng thừa kế còn phải thực hiện thủ tục công chứng tại Văn phòng công chứng. Cụ thể, Khoản 1 Điều 57 Luật công chứng 2014 quy định như sau:

Điều 57. Công chứng văn bản thỏa thuận phân chia di sản

1. Những người thừa kế theo pháp luật hoặc theo di chúc mà trong di chúc không xác định rõ phần di sản được hưởng của từng người thì có quyền yêu cầu công chứng văn bản thỏa thuận phân chia di sản.

Trong văn bản thỏa thuận phân chia di sản, người được hưởng di sản có thể tặng cho toàn bộ hoặc một phần di sản mà mình được hưởng cho người thừa kế khác.

  • Thủ tục từng bước thực hiện

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ, bao gồm

  • Phiếu yêu cầu công chứng (theo mẫu có sẵn)
  • Giấy chứng tử của người để lại di sản
  • Các giấy tờ chứng minh về tài sản của người để lại di sản
    • Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất… (Đối với trường hợp có di sản là quyền sử dụng đất)
    • Sổ tiết kiệm
    • Giấy đăng ký xe
    • Giấy chứng nhận cổ phần…
  • Giấy tờ về nhân thân như: CMND, hộ khẩu
  • Giấy tờ chứng minh quan hệ nhân thân giữa người để lại di sản và người thừa kế (giấy khai sinh, hộ khẩu, tờ khai nhân khẩu…)
  • Tờ tường trình và cam kết về quan hệ nhân thân

Bước 2: Công chứng hồ sơ tại văn phòng chứng

Sau khi đã chuẩn bị đây đủ các giấy tờ trong bộ hồ sơ nêu trên, những người thừa kế sẽ tới văn phòng công chứng gần nhất tại địa phương để được chứng nhận việc khai nhận di sản thừa kế. Lưu ý đối với những trường hợp di sản thừa kế là đất đai thuộc địa phương khác, hoặc di sản thừa kế là bất động ở những địa phương khác nhau thì người thừa kế phải thực hiện thủ tục khai nhận di sản thừa kế tại từng địa phương nơi có bất động sản.

Khi bộ hồ sơ đã được nộp đầy đủ và văn phòng công chứng sẽ thụ lý giải quyết. Văn phòng công chứng sẽ niêm yết công khai tại UBND nơi thường trú cuối cùng của người để lại di sản trong thời gian 15 ngày kể từ ngày thụ lý. Trường hợp không xác định được nơi thường trú cuối cùng thì niêm yết tại nơi tạm trú có thời hạn cuối cùng của người đó. Sau 15 ngày niêm yết, không có khiếu nại, tố cáo gì thì cơ quan công chứng chứng nhận văn bản thừa kế.

Hy vọng bài viết sẽ giúp ích cho bạn!
Chiathuake.com là Website trực thuộc của Công ty Luật TNHH LSX (Luật sư X) – là đơn vị cung cấp dịch vụ luật sư thừa kế chuyên nghiệp tại Việt Nam. Vì vậy, hãy liên hệ tới số điện thoại 0969.434.434  khi Quý khách có nhu cầu về dịch vụ!